Japanse schaaf eerste gebruik

De Japanse schaaf is een precisie instrument wat flinterdunne schaafkrullen kan produceren. Er is alleen één voorwaarde…. je moet de schaaf afstellen/instellen. Dit is wel een klusje van circa 1,5 uur. Maar zeker de moeite waard wanneer de Japanse schaaf klaar is voor gebruik.
Voordat je begint is het belangrijk om de schaaf, het hout te laten acclimatiseren in de omgeving waar het gebruikt wordt. Het proces kun je kortweg in 9 stappen doen. Het kost wat tijd en energie maar dan zal je ook zien dat het echt de moeite waard is. Met name wanneer je de eerste flinterdunne schaafkrullen uit de schaaf ziet rollen.

Wat ben je nodig?

✓ Een kleine hamer om achter op de schaaf en schaafbeitel te kunnen tikken
✓ 3mm beitel of kleine vijl
✓ Potlood en of stift
✓ schraapstaal of platte fijne vijl of bredere beitel
✓ Fijn schuurpapier
✓ Vlakke plaat, bijvoorbeeld glasplaat

Los tikken schaafbeitel en keerbeitel

Tik voorzichtig op de achterkant van de schaaf links en rechts, zo hoog mogelijk, om de schaafbeitel en eventueel keerbeitel los te krijgen

Slijpen van de schaafbeitel en keerbeitel

Voordat je de schaafbeitel en eventueel keerbeitel kunt gebruiken is het verstandig om deze eerste te slijpen. Voor het betere resultaat kun je het beste wetstones gebruiken in grid #1000, #3000, #6000 en #8000 en hoger.

Controleren ruimte bed schaafbeitel

Controleer of de schaafbeitel genoeg ruimte heeft om goed in de schaaf te passen. Daarbij is het verstandig om zowel links en rechts iets speling te hebben. Bewerk de zijkanten links en rechts eventueel met een beitel 3mm of kleine vijl zodat je iets speling krijgt voor de schaafbeitel.

Controleren ruimte rug schaafbeitel

Controleer of de rug van de schaafbeitel te strak tegen het hout aan zit. Dit kun je doen door de rug van de schaafbeitel in te kleuren met een standaard grafiet potlood. Als je de schaafbeitel vervolgens weer gaat passen laat het een markering achter op de plekken waar de schaafbeitel te krap zit.

Beitel of vijl krappe stukken schaafbeitel bed

Bewerk de krappe plekken van het schaafbeitel bed met een beitel of vijl. Bewerk het bed systematisch door kleine beetjes hout weg te halen… eruit is makkelijk, erbij is vaak lastig. Herhaal stap 4 en 5 zo vaak als nodig om een klein beetje speling te krijgen voor de schaafbeitel. Een handige vuistregel is dat je met de hand of met lichte tik van de hamer de schaafbeitel tot aan ~3mm van de mond kunt drukken/tikken. Dit moet met niet al te veel kracht kunnen.

Controleren zool

Controleer de zool van de Japanse houtschaaf of deze vlak is. Doe dit natuurlijk op een vlakke ondergrond, bijvoorbeeld een glasplaat. Je kunt dit onder andere controleren door met een lichte kruislingse vinger druk te kijken of de schaaf schommelt op de vlakke ondergrond. Ook kun je het gladde oppervlak met inkt bewerken zodat niet vlakke delen van de zool worden ingekleurd. Is de zool niet vlak schuur deze dan glad met fijn schuurpapier. Het beste kun je het schuurpapier plakken op bijvoorbeeld een vlakke glasplaat. Schraapstaal kan ook maar dat vergt wel wat handigheid. Herhaal eventueel de tussenstappen.

Finetunen Japanse houtschaaf

Om de Japanse houtschaaf als super efficiënte blokschaaf te gebruiken, welke flinterdunne krullen geeft, is het finetunen van de zool zeker aan te raden. Markeer 3 contact zones op de zool van de Japanse houtschaaf. deze zones zijn ongeveer 1cm aan de voor en achterkant van de zool en 1cm voor de mond van de schaafbeitel (aan de lange kant).

Bewerken zool

Vijl, rasp of schraap de tussenliggende vlakken maximaal een paar millimeter dieper dan de gemarkeerde zones. Dit zorgt voor minder frictie tussen de zool en het hout. Hierdoor zal de Japanse schaaf als ‘een mes door boter’ flinterdunne schaafkrullen produceren.

Schaafbeitel instellen

Tik de schaafbeitel en eventueel keerbeitel vast in het bed van de Japanse houtschaaf. Zorg ervoor, door je vinger onder de zool aan de mond te houden, dat de schaafbeitel recht in het bed staat. Om mooie flinterdunne krullen te krijgen laat de schaafbeitel niet te ver uit de mond van de Japanse houtschaaf steken. Test dit vooral uit. Krijg je niet de perfecte krullen die je had verwacht controleer dan de volgende punten:
✓ staat de schaafbeitel recht in de mond van de schaafbeitel?
✓ Steekt de schaafbeitel niet te ver uit de mond
✓ Is de keerbeitel goed gepositioneerd?
✓ Zijn de schaafbeitel en keerbeitel goed geslepen?
✓ Is de zool van de Japanse schaaf vlak?

Bewaren en onderhoud

Gebruik je super efficiënte Japanse Houtschaaf natuurlijk zo veel mogelijk. Maar wil je elke keer weer genieten van flinterdunne houtkrullen dan is het verstandig om op een paar zaken te letten.
✓ Bewaar de Japanse schaaf op een plek waar de temperatuur en luchtvochtigheid stabiel zijn en niet extreem.
✓ Controleer regelmatig of de schaafbeitel nog scherp is
✓ Controleer of de zool nog steeds vlak is (luchtvochtigheid en temperatuur kunnen dit beïnvloeden)
✓ Bewaar de Japanse houtschaaf op een zijkant zodat niets onnodig beschadigd